प्रलय क्षेपणास्त्र

'प्रलय' (Pralay) या सामरिक बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राच्या यशस्वी चाचणीबद्दल :

चाचणीचा तपशील

• तारीख आणि वेळ : ३१ डिसेंबर २०२५, सकाळी १० : ३० वाजता.
• ठिकाण : ओडिशाचा किनारा, चंदीपूर येथील एकात्मिक चाचणी क्षेत्र.
• विशेष यश : संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने (DRDO) एकाच लाँचरमधून एकापाठोपाठ दोन क्षेपणास्त्रांचे यशस्वी 'साल्वो लाँन्च' (Salvo Launch) केले.
• उद्दिष्ट : या वापरकर्ता मूल्यांकन चाचण्यांनी (User trials) नियोजित मार्गांचे अचूक पालन करून सर्व उद्दिष्टे पूर्ण केली.

'प्रलय' क्षेपणास्त्राची वैशिष्ट्ये

• प्रकार : स्वदेशी बनावटीचे, घन-इंधन वापरणारे, जमिनीवरून जमिनीवर मारा करणारे अर्ध-क्षेपणास्त्र (Quasi-ballistic missile).
• पल्ला : १५० ते ५०० किमी अंतराच्या सामरिक हल्ल्यांसाठी डिझाइन केलेले.
• वेग : हे क्षेपणास्त्र मॅक ६.१ (Mach 6.1) चा अंतिम वेग गाठते.
• अचूकता : याची संभाव्य वर्तुळाकार त्रुटी (CEP) १० मीटरपेक्षा कमी आहे, ज्यामुळे ते अत्यंत अचूक ठरते.
• प्रगत प्रणाली : यात हाय-डेफिनिशन ड्युअल-चॅनल सीकर आणि प्रक्षेपणानंतर माहिती अपडेट करण्यासाठी द्विदिशीय डेटा लिंकचा वापर केला आहे.

युद्धभूमीवरील उपयुक्तता

• विविध स्फोटके : हे क्षेपणास्त्र आधुनिक चिलखती वाहने, बंकर आणि इतर लक्ष्यांसाठी चिलखत-भेदक व उच्च-घातक स्फोटके वाहून नेण्यास सक्षम आहे.
• हवाई संरक्षण यंत्रणेला चकवा : प्रलयमध्ये हवेतच मार्ग सुधारण्याची क्षमता असल्याने शत्रूच्या हवाई संरक्षण यंत्रणांना (Air Defense Systems) त्याला रोखणे कठीण जाते.
• सामरिक क्षमता : शत्रूची कमांड सेंटर्स, हवाई तळ आणि लॉजिस्टिक्स केंद्रांवर अचूक हल्ले करण्यासाठी हे प्रभावी आहे.

सहकार्य आणि विकास

• नेतृत्व : हैदराबाद येथील रिसर्च सेंटर इमारत (RCI) आणि इतर अनेक DRDO प्रयोगशाळा.
• उत्पादन भागीदार : भारत डायनॅमिक्स लिमिटेड (BDL) आणि भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड (BEL).
• प्रशंसा : संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि DRDO अध्यक्ष समीर व्ही कामत यांनी या यशाबद्दल शास्त्रज्ञ आणि लष्कराचे अभिनंदन केले असून, हे क्षेपणास्त्र आता सेवेत दाखल होण्याच्या अंतिम टप्प्यात असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
• या यशस्वी चाचणीमुळे भारताची अण्वस्त्रविरहित प्रतिबंधक शक्ती (Non-nuclear deterrent) महत्त्वाच्या सीमांवर अधिक मजबूत झाली आहे.